خستگی در بیماری ام اس( fatigue in MS)

1394/3/15

دکتر یوسفی پور متخصص مغز و اعصاب دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز                  

 خستگی یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین علائم و عوارض بیماری ام اس محسوب میشود. تا حدود  90 درصد بیماران مبتلا به ام اس را گرفتار میکند و بیش از نیمی از بیماران مبتلا به ام اس اظهار میکنند ,که این عارضه یکی از بدترین و محدود کننده ترین عوارض بیماری به شمار میرود.

خستگی در بیماری ام اس , با خستگی معمولی متفاوت است ,چونکه غیر متعارف و غیر منتظره بوده و بدون علت و دلیل بصورت ناگهانی در بیماری ام اس عارض میگردد. علائم بیشتر در بعد از ظهر و نیمه دوم روز به اوج خود میرسد. با گرما تشدید میگردد و تاثیر منفی روی کیفیت زندگی بیماران دارد. در انجام کارهای روزمره دخالت میکند و به صورت ثانویه ارتباطات اجتماعی و فامیلی را کاهش میدهد.خستگی درمراحل آغازین و شروع بیماری ظاهرمیشود,و نشان دهنده اینستکه ارتباطی با شدت بیماری ام اس ندارد و از سایر ناخوشی ها و عوارض ام اس جداست و به صورت مستقل ظاهر میگردد. بنظر میرسد که یک ارتباط و همراهی بین خستگی و افسردگی , و بین خستگی و اعتماد به نفس در بیماران ام اس وجود دارد , لیکن علت دقیق و مکانیسم های زمینه ای خستگی در ام اس به خوبی شناخته نشده است,احتمالاً مربوط به اختلال عملکرد سیستم اعصاب مرکزی میباشد. مطالعات در تصویر برداری ام آر آی حاکی از این است که ارتباطی بین تعداد و شدت ضایعات ویژه ام اس و خستگی وجود ندارد.

احتمالاً ضایعات موضعی در ساقه مغز و تعداد و شدت آن ، شاید تنها معیاری است که ممکن است بیان کننده ارتباط مستقیم بین خستگی و این ضایعات باشد.در بعضی بیماران مبتلا به ام اس ارتباطی بین افسردگی ,اختلالات درکی و یا اختلالات حرکتی وجود دارد که تحت عنوان خستگی ثانویه مطرح میشوند.

ارزیابی میزان و اندازه خستگی یا fatigue به دلیل اینکه یک احساس درونی بیمار است , قدری مشکل میباشد,در سال 1989 درجات میزان خستگی را به سیزده درجه متفاوت تقسیم بندی نموده اند, لیکن این اندازه گیری و درجه بندی به صورت کامل قانع کننده به نظر نمیرسد.

به گفته دکتر جفری کرهن, علائم دیگر ام اس ممکن است ظاهر شوند و از بین بروند: اما به نظر میرسد که بیماران در هر مرحله ازبیماری ام اس ,که باشند,عارضه خستگی به صورت دائمی همراه بیماری وجود دارد.

خستگی معمولی که افراد معمولاً بعد از استراحت و مخصوصاً بعد از خواب شبانه از بین میرود لیکن این موضوع در مورد خستگی بیماری ام اس صادق نیست . استرس اختلال خواب و کم خوابی به علت اسپاسم های عضلانی یا علل دیگر و افسردگی نیز از فاکتورهایی است که احتمالاً باعث تشدید خستگی در بیماری ام اس میگردد.

چگونه با خستگی ام اس مبارزه کنیم:

اگر چه خستگی ام اس مداوم و آزار دهنده است کارهایی هست که برای مبارزه با خستگی و افزایش انرژی میتوان انجام داد. شاید استراحت ، خستگی را از بین نبرد ، اما مطمئناً به بیمار کمک میکند.لازم است که به ذخیره انرژی خود ، مثل یک بانک انرژی نگاه کنید.استراحتهای مکرر داشته باشید و همه انرژیهای خود را در آغاز روز مصرف نکنید ، با پزشک متخصص خود ارتباط نزدیکی داشته باشید تا اطمینان حاصل کنید ,بیماری شما تحت کنترل است و فعال نیست درمان صحیح بیماری به کنترل خستگی هم کمک میکند.

از گرما دوری کنید زیرا گرما انرژی را در شخص مبتلا به ام اس ، خیلی تحلیل میبرد ، و اگر در آب و هوای گرم زندگی میکنید ، میتوانید جلیقه خنک کننده بپوشید و یا به آب و هوای خنک تر نقل مکان نمایید .

مصرف مایعات خنک و کافی نیز از روشهای مقابله با گرماست. یک رژیم غذایی سالم و متعادل و یک برنامه ورزشی منظم ، واقعاً به کاهش خستگی کمک میکند.

ورزش را با تمرکز و مراقبه ترکیب کنید تا نوعی از آرامش و ارتباط فکر و جسم مثل یوگا و تای چی، برای کاهش خستگی بیماری ام اس مفید هستند.

 درمانهای دارویی:

آمانتادین (Amantadin) یک داروی ضد ویروس است که با خواص دوپامینرژیک و آنتی کلی نرژیک خود در درمان خستگی مفید میباشد provigilیا (modafinil) نوعی افزایش دهنده هوشیاری است که در برخی افراد کارائی دارد.

Fampiridin داروی نسبتاً جدیدی است که برای حرکت بهتر و سرعت بخشیدن به تحرک در بیماران ام اس به کار میرود گفته میشود که این دارو تا حدودی در درمان خستگی نیز موثر میباشد .

درمان افسردگی :

بدون تردید چناچه افسردگی به صورت کامل و درست درمان شود و میزان خستگی را کاهش میدهد(چونکه خود افسردگی باعث تشدید این عارضه میگردد.) از استرس حتی الامکان دوری کنند و راههای مقابله با آن را بشناسید .خواب کافی و مفید در برطرف کردن خستگی ام اس موثر است.

    درصورت تمايل مي توانيد به شماره حساب جاری بانک سپه شعبه مهر شیراز 191312 و حساب سپرده بانک ملت شعبه مهرشیراز 4734528593 و حساب سپرده صادرات شعبه چهارراه سینما سعدی 0211136979009 به نام انجمن خیریه همیاران بیماران ام اس شیرازكمكهاي خود را واريز نماييد.

 

 

 

                                                   

All Comments (0)
No Comments