*

12/ 9/ 1393

دکتر یوسفی پورمتخصص مغزو اعصاب وعضوهیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
زودی دو داروی خوراکی دی متیل فومارات (dimethyl fumarat)و تری فلونوماید (triflunomide) وارد بازار دارویی ایران خواهد شد .
با اضافه شدن این دو دارو به داروی فینگولیمود (fingolimode) سه داروی خوراکی مهم در ایران در دسترس خواهد بود و متخصصین مغز و اعصاب میتوانند از این سه دارو برای بیماری MS نوع عود کننده استفاده نمایند .
داروی فینگو لیمود که از حدود یک سال و نیم قبل به عنوان یک داروی بیوسیمیلار (biosimilar) توسط شرکت دارویی اسوه ساخته شده بود و در اختیار بیماران ام اس نوع عود کننده وبهبود یابنده قرار گرفته هم اکنون نیزدر دسترس میباشد.
دو داروی دی متیل فومارات و تری فلونوماید توسط شرکت زیست دارو دانش به عنوان دو بیوسیمیلار (biosimilar) با شباهت کامل فرمولاسیون دارویی به دو داروی به ترتیب (Aubagio & tecfidera) ساخته شده و به زودی وارد بازار دارویی ایران خواهد شد.
داروی tecfidera در 25 آپریل 2013 و Aubagio در سال 2012 قبلاً توسط سیستم خوراک و داروی آمریکا (FDA) مورد تایید قرار گرفته و به اسامی تجاری ، فوق الذکر در بازار دارویی اکثر کشورهای اروپایی آمریکا و کانادا و استرالیا مورد استفاده قرارگرفته است .
Fingolimode اولین داروی خوراکی است که توسط FDA مورد تایید قرار گرفته است . مکانیسم تاثیر دقیق این داروی خوراکی هنوز به صورت قطعی و صد در صد مشخص نشده و ممکن است باعث کاهش لنفوسیت های خون محیطی وکاهش مهاجرت این سلول ها به مغز و نخاع شود.این دارو به صورت کپسول های نیم میلی گرمی است و بیمار روزانه آن را مصرف میکند. به لحاظ عوارض جانبی آن در اکثر کشورها (به غیر از سوئیس دراروپا) داروی خط دوم درمانی در اشکال عود کننده بیماری محسوب میشود.
قبل از استفاده از این دارو ، سلامت قلب، کبد، چشم و تیروئید بیمار باید حتما توسط بررسی های تخصصی مورد تایید قرار گیرد.ضمنا چنانچه بیماران قبلاً به آبله مرغان مبتلا نشده اند ، باید تحت آزمایش قرار گیرند و در صورت لزوم با نظر پزشک معالج اقدام به تزریق واکسن ضد این ویروس نمایند. این دارو توسط شرکت دارویی اسوه در ایران تولید میشود. هر سه داروی خوراکی فوق در کشورهای خارجی گران قیمت است .برای مثال قیمت سالیانه tecfidera
برای یک سال بیمار55 هزاردلار،فینگولیمود 60 هزار دلار وAubagio 45 هزار دلار می باشد.
Tecfidera بنظرمیرسد دارای تاثیرات ضدالتهابی وحمایت کننده نرون های مغز و نخاع است و بدین ترتیب با فرایند التهابی که توسط سلولهای ایمنی در مغزونخاع ایجاد میشود مبارزه می کند .ضمناٌ ازتوانائی سلول های ایمنی (T-cells) دروارد ساختن آسیب به سیستم اعصاب مرکزی می کاهد .و بدین طریق (T-cells) نمیتوانند از غدد لنفاوی خارج شده و وارد خون وسپس وارد مغز ونخاع شوند .
Aubagio نیز بنظر میرسد نقشی همانند tecfideraداشته واساساً تولید T-cells وb-cells راکه جزو سلولهای سیستم ایمنی هستند را به نحومحسوسی کاهش میدهد .
هرسه داروی فوق معمولاٌ بصورت قابل توجهی برروند بیماری ام اس تاًثیرگذاربوده وبنا برتشخیص پزشک متخصص برای نوع عود کننده بیماری ام اس تجویز میشود تا ازعودهای مکرر بیماری و از پیشرفت بیماری وافزایش پلاک های ام اس در مغز و نخاع و در نتیجه افزایش میزان ناتوانی بیمار جلوگیری شود .
داروی Alemtuzumab با نام تجاری lemtrada نیز حدود دوهفته قبل توسط سیستم غذائی وداروئی آمریکا FDA)) مورد تائید قرار گرفت . شرکت Genzyme از کمپانی داروئی Sanofi اطلاع داده که یک نامه کامل تائید دارو را از FDA دریافت کرده است بدین ترتیب داروی فوق برای درمان فرم های عود کننده بیماری مولیتپل اسکلروزیز ( ام اس ) دردسترس قرار خواهد گرفت . Lemtrada همچنین در اتحادیه اروپا ، کانادا واسترالیا مورد تائید قرار گرفته است . دریک مطالعه تاٌثیرات داروئی Lemtrada با داروی Rebif دربیماران ام اس عودکننده ، مقایسه گردیده است ونشان داده شده این دارو بصورت قابل ملاحظه ، تاٌثیرات قوی تر در جلوگیری از عود و پیشرفت بیماری ام اس در بیماران مورد مطالعه داشته است .
داروی فوق بصورت وریدی قابل استفاده است و لذا واکنش های داروئی زمان تزریق وریدی (مثال عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی ومجاری ادراری ) وکاهش لنفوسیت های خون محیطی وگلبول های سفید از مهمترین عوارض جانبی آن به شمارمیرود .
13 دی ماه 1393
تغذیه در بیماری ام اس

دکتر یوسفی پورمتخصص مغزو اعصاب وعضوهیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
حفظ سلامتی تا حد امکان در سایه یک تغذیه متعادل وسالم برای هر فرد لازم است ، بویژه اگر مبتلا به بیماری مزمن باشد. متخصصین بیماری ام اس اظهار میکنند که این بیماران نیز راغب به مصرف مواد غذایی کم چرب و حاوی فیبر زیاد هستند.
شواهدی موجود است که رژیم حاوی حداقل چربی های اشباع شده و مکمل های اُمگا سه و امگا شش که در چربی ماهی و در روغن آفتابگردان موجود است ،احتمالا برای بیماران مبتلا به ام اس مفید است.
ویتامینD : مصرف ویتامین Dبرای افزایش جذب کلسیم و در نتیجه داشتن استخوانهای محکم و قوی لازم است. از طرفی تحقیقات اخیر حاکی از تاثیرات مهم این ویتامین روی سیستم ایمنی است ، ضمناً باعث تنظیم رشد سلولی و افتراق و تفکیک آنها میشود.مطالعات بالینی زیادی در مورد نقش این ویتامین در کاهش فعالیت بیماری ام اس هنوز در دست انجام است .
رژیم غذایی متعادل چیست: اجزا این نوع رژیم غذائی شامل پروتئین (برای ترمیم بافت ها و برای رشد ) ، چربی (جهت تامین اسیدهای چرب  ضروری و جذب ویتامین های محلول در چربی ) ، کربوهیدرات(برای تامین انرژی ) ،مواد معدنی و ویتامینها (جهت انجام واکنشهای زیاد در داخل بدن از جمله ترمیم بافت ،سلامت استخوان و جذب موادغذایی) فیبر(جهت عملکرد بهتر روده ها و جهت هضم مناسب غذا)میباشد. مایعات کافی برای فعالیت بهتر ،انتقال مواد ازسلول ها ودفع آنها و همچنین انتقال مواد غذایی به سلول های مختلف بدن ضروری میباشند.کمبود جزئی هر یک از اجزا فوق می تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشند و دریافت کافی تمام گروههای فوق الذکر براساس شرایط مختلف سنی و جنسی حائزاهمیت است. مصرف میوه ها و سبزیجات هرکدام شامل ریزی مغذی های متفاوتی میباشند که دریافت روزانه آن ها برای یک رژیم غذایی متعادل ضروری است. تذکر: در مورد این نکته حائزاهمیت میباشد که به هر حال هیچ گاه مجموع مکمل های ویتامین و مواد معدنی قادر به جایگزینی با میوه و سبزی طبیعی نمیباشد.زیرا ریز مغذیها و اجزائی در میوه ها و سبزیجات وجود دارد نظیر رنگ دانه ها ، ترکیبات شیمیایی و بعضی اسانس ها که قابل جایگزینی در مکمل ها نیستند.

7 /12 /1393

دکتریوسفی پور عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و متخصص بیماریهای مغزو اعصاب

آیا مصرف نمک زیاد در رژیم غذایی باعث بدترشدن علائم ام اس میشود:

در ادامه بحث رژیم غذائی مناسب برای بیماران ام اس که از رژیم متعادل صحبت شد ، که حاوی کربوهیدرات،پروتئین،چربی به اندازه کافی و ویتامین ها و مواد معدنی و ریزمغذی ها است که عمدتاً از منابع طبیعی آنها فراهم میشود ، بحث رژیم غذایی کم نمک نیز بنظر میرسد ضروری است تا بیماران عزیز مبتلا به ام اس ازآن مطلع باشند .

از حدود دو سال قبل محققین در مورد نمک رژیم غذایی در بیماران ام اس ، مطالعات گوناگونی انجام داده اند و علیرغم تعداد زیاد این مطالعات ، نتیجه تقریباً واحدی بدست آمده است اخیراً یک تیم پزشکی از متخصصین در آرژانتین یک ارتباط بین سطح نمک در رژیم غذایی و بدترشدن علائم بیماری اثبات گردیده است .

دکترMaurico Farez و تیم همراه ، نمونه های ادرار از تعداد هفتاد بیمار مبتلا به ام اس عود کننده و به منظور اندازه گیری نمک،کراتینین و سطح ویتامین D مورد بررسی قرار گرفت . کاهش سطح ویتامین D که از طریق آزمایش خون به نحو دقیق تری حاصل میگردد باعث بدتر شدن و عود بیشتر حملات ام اس میگردد که این بحث از چندین سال قبل تقریباً به اثبات رسیده و لذا بیماران به صورت دوره ای از نظر مقدار کافی ویتامین D مورد آزمایش خون قرار میگیرند و در صورت کمبود آن به صورت دستی از قرص یا آمپول ویتامین D در بیماران مبتلا به ام اس استفاده میشود. نمونه ها در عرض نه ماه در سه بار مجزا گرفته شد و داوطلبین مورد آزمایش به مدت دو سال تحت پیگیری قرار گرفتند و درطول دو سال از هر یک از بیماران سه بار MRI مغز و نخاع به عمل آمد. بر طبق نتایج این مطالعه آن دسته از بیماران با مصرف نمک بیشتر در غذا 3-4 بار شانس بروز ضایعات جدید در MRI مغز و نخاع داشتند (حدود هشت ضایعه بیشتر در عملکرد MRI مغز و نخاع نسبت به گروه کنترل).

با عنایت به نتیجه مطالعه فوق الذکر،مجدداً همین مطالعه با تعداد 52 بیمار مبتلا به فرم عود کننده ام اس انجام شد که همین نتیجه بعد از طی دو سال پیگیری بیماران حاصل گردید.

بر طبق نظریه سازمان جهانی بهداشت غذایی(WHO )اظهار گردیده که هر فرد انسان مجاز نیست که روزانه بیش از دو گرم نمک مصرف کند.

که به عقیده دکتر Farez محقق اصلی مطالعه بالا ، این مقدار در مورد بیماران مبتلا به ام اس نیزصادق است و مقادیر بیشتراز این حد باعث بدتر شدن علائم ام اس هم از نظر سیربالینی وهم ازنظر عکس MRI بیماران میشود.

ضمناً توصیه شده در مورد مصرف غذاهای رایجی ، همانند پیتزا 750 گرم ، ساندویچ 500 گرم روزانه و یا مصرف پنیر روزانه مراقب باشیم که مقدار نمک از مصرف فوق الذکر بیشتر نشود .

سایر منابعی که ممکن است مقدار نمک بیشتر از حد متعارف داشته باشد، باید به سبزیجات پخته و کنسرو شده (Canned vegetable ) ، غذاهای بسته بندی شده و اغذیه منجمد (فریز) شده اشاره نمود.

خبر خوب دیگر راجع به دو داروی آمپول اسویمر 20 در داروخانه هلال احمر و قرص فینگولیمود در داروخانه ویژه با صد در صد بیمه و به صورت رایگان در اختیار بیماران ام اس قرار میگیرد.

 

93/12/19

نقش سلولهای بنیادی دردرمان بیماری مولتیپل اسکلروزیس ( ام اس )

دکترغلامعلی یوسفی پور عضوهیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ومتخصص مغزواعصاب

اخیراٌ مقالات ورساله ها و بعضی از مجامع علمی اشتیاق زیادی به سلولهای بنیادی(STEMCELL) و نقش احتمالی آن دربیماری ام اس نشان میدهند برخی از مقالات وگزارش های علمی نشانگر موفقیت هایی دراین زمینه بوده ولی هنوز تحقیقات فراوانی جهت اثبات اثربخشی وبی عارضه بودن این شیوه درمانی برای بیماران ام اس باید انجام بگیرد . قدرمسلم ، درمان ام اس با سلولهای بنیادی در مرحله تحقیقات بوده وهنوز درهیچ جای دنیا بعنوان یک درمان استاندارد و ثابت شده ای برای بیماری ام اس با سلولهای بنیادی بکارگرفته نشده است .

بعنوان تاریخچه سلولهای بنیادی، درسال 1900 محققین در درمان بعضی از بیماریها همانند سرطان خون (لوسمی ) وکم خونی از تجویز خوراکی مغز استخوان استفاده می کردند . لیکن چنین درمانی موفقیت آمیز نبود ولی دانشمندان متوجه شدند که مغزاستخوان توانایی های ویژه ای دراین مورد دارد .

در سال 1960 گروهی از پزشکان آزمایشاتی برروی تزریق سلولهای مغز استخوان انجام دادند . تزریق این سلول ها به موش تحت درمان با اشعه ، باعث ایجاد ندول هایی بر روی سطح طحال حیوان شد و این ندول ها، ندول های طحالی نام گرفتند و تصور بر این شد که منشاء این ندول ها از سلولهای مغز استخوان تزریق شده میباشد.

بیماری ام اس بیماری خود ایمنی محسوب میگردد که با ابتلا افراد جوان جامعه (18-40سال) منجر به بروز طیف گسترده ای از علائم عصبی و نهایتا" ناتوانی های شدید حرکتی و حسی و تعادلی متعدد میگردد. هر چند امروزه تشخیص بیماری ام اس بر اساس علائم بالینی و یافته های آزمایشگاهی به خصوص MRI نسبتاً به سهولت انجام میگیرد, لیکن به دلیل فقدان داروئی که به صورت کامل روند بیماری را متوقف کند هنوز در امر درمان مشکلات فراوانی وجود دارد و به عبارت دیگر هنوز درمان قطعی (CURE) در این بیماری وجود ندارد.

استفاده از داروهایی مثل اینترفرون ها, گلاتیرامراستات(داروهای تعدیل کننده سیستم ایمنی)و یا داروهای خوراکی فینگولیمود(بعنوان داروی سرکوب کننده سیستم ایمنی ) گرچه تا حد قابل ملاحظه ای از بروز حملات جدید و پیشرفت ناتوانی در بیماران مبتلا به ام اس نوع عود کننده جلوگیری میکنند.

اما هنوز این روشهای درمانی, معالجه قطعی نبوده و تنها در حدود 30-50 درصد موارد منجر به کنترل و مهار بیماری گردیده است .

یکی از شیوه های درمانی نوین دیگری که در درمان ام اس مطرح گردیده است,استفاده از سلولهای بنیادی است.هر چند این روش نیز هنوز در دست تحقیق و بررسی است اما افق های روشن و تازه ای در درمان بیماریهای خود ایمنی,از جمله بیماری ام اس ایجاد نموده است. درسال 2009 انجمن ام اس بریتانیا و آمریکا مشترکا" همایشی در شهر لندن برگزار نمودند که هدف آن بررسی نقش سلول بنیادی در درمان بیماری ام اس بود .

در این کنگره یک مسیر و روش تحقیق واحد بین المللی برای محققین طراحی شد و قرار شد که مطالعات کلاً در یک راستا انجام شده تا در پیشرفت در نقش بالقوه درمانی سلول بنیادی سرعت داده شود و تا بتوان آنرا به عنوان یک درمان اساسی و استاندارد در بیماری ام اس پیشنهاد نمود.

در حال حاضر درمان تعدادی از اختلالات خونی ارثی و سرطان خون (لوسمی) بعنوان شایعترین شیوه های درمانی از سلول بنیادی است که با استفاده از سلول بنیادی مغز استخوان صورت میگیرد.درمان با سلول بنیادی به درمان هائی اطلاق میشود که در آن یا از سلول بنیادی به طور مستقیم استفاده میشود و یا هدف ایجاد تغییرات در سلول بنیادی است. در این شیوه های درمانی ,هدف ترمیم یا عوض کردن سلول یا بافت آسیب دیده است.و لذا با سلولهای بنیادی جهت جلوگیری از ایجاد آسیب (در فاز اول) استفاده میگردد و یا سلول بنیادی به بدن پیوند زده میشوند و یا داروهایی تجویز میشود که سلولهای بنیادی داخل بدن را هدف میگیرند.هم اکنون روش های درمانی اثبات شده کمی با سلولهای بنیادی ,در دسترس ما وجود دارد .

نقش سلول بنیادی در درمان ام اس: سلول بنیادی احتمالا" به دو طریق ممکن است اثر درمانی در بیماری ام اس داشته باشد.

1-تنظیم سیستم ایمنی:این سلول ها از ایجاد آسیب سیستم ایمنی به سیستم اعصاب مرکزی جلوگیری میکنند.بنظر میرسد این سلول ها سپترکین ها و فاکتورهایی را در بدن تحریک میکنند که عوامل محافظتی علیه بیماری را تشدید میکند.

2-ترمیم وبازسازی وتشکیل دوباره میلین : این سلول ها به ترمیم دوباره غلاف میلین که قبلاٌ آسیب دیده است کمک میکند . بنابراین ازهردومکانیسم فوق به عنوان درمان محافظت عصبی (NEUROPROTECTION) یاد میشود چونانکه این روش ها کمک می کنند تا رشته عصبی داخل غلاف میلین (اکسون ) محافظت شود .

لذا این امیدواری وجود دارد که سرانجام سلول های بنیادی کمک به ساخت دوباره رشته های عصبی از بین رفته بکنند واین بازسازی خواهد توانست آسیب وصدمه اعصاب که باعث ناتوانی در مرحله پیشرونده بیماری می شود را جبران کنند . لیکن در حال حاضر دلائل علمی کافی در دست نداریم که نشان دهد سلول های بنیادی این گونه عمل می کنند .محققین توافق دارند که تحقیقات بیشتری مورد نیاز است تا این مشکل پیچیده حل شده ودر بیمار مبتلا به ام اس ، سلول های بنیادی کمک به ساخت دوباره رشته های عصبی نماید .

با نقش درمانی سلول های بنیادی ، روش های درمانی و مکانیسم تاٌثیرآن دردرمان ام اس تا حدودی آشنا شدیم ، دراین رابطه ذکراین مطلب حائزاهمیت است که علیرغم اینکه درمان ام اس با سلول های بنیادی هنوزدرمرحله تحقیقات است وبعنوان درمان استاندارد و ثابت شده در معالجه بیماری ام اس بکار نمیرود وصرفاٌ این روش درمانی در مراکز تحقیقی و در بیماران داوطلب که حائز شرایط خاص فیزیکی و جسمی از لحاظ ضریب ناتوانی هستند و به صورت رایگان انجام میشود.یک عده افراد سود جو مخصوصاً در خارج از کشور به اسم پزشک و پژوهشگر مدعی هستند که بیماران ام اس را با سلول بنیادی درمان میکنند و از طریق وسایل ارتباط جمعی مثل شبکه های ماهواره ای در تلویزیون , کرارا" اقدام به تبلیغ کار خود میکنند و بدین طریق بیماران ام اس را که به طریقی در استیصال هستند , فریب میدهند و حتی مبلغ نسبتاً قابل ملاحظه ای را قبلا" از بیمار اخذ میکنند و سپس فرآورده های داروئی خود را به نام STEMCELL(سلول بنیادی) به شکل کپسول و قرص برای بیمار ارسال میکنند, در حالی که مواد و ترکیب این فراورده های ساختگی نامشخص است.

درصورت تمايل مي توانيد به شماره حساب جاری بانک سپه شعبه مهر شیراز 191312 بنام انجمن خیریه بیماران ام اس

و شماره حساب سپرده بانک ملت شعبه مهرشیراز 4734528593 بنام انجمن خیریه بیماران ام اس واریز نمایید.